რატომ არის დათვლა გაფუჭებული

2017 წელს აშშ-ის ფედერალური საკომუნიკაციო კომისია ატარებდა ქსელური ნეიტრალიტეტის წესების გაუქმების საჯარო განხილვის სავალდებულო პროცედურას. ეს პროცედურა დეკორატიული არ არის: იგი ჩაშენებულია ამერიკულ კანონში ადმინისტრაციული წარმოების შესახებ, და უწყება ვალდებულია განიხილოს შემოსული შედავებები. კომენტარი შემოვიდა ოცდაორ მილიონზე მეტი - უნახავი რაოდენობა, ერთი შეხედვით სამოქალაქო მონაწილეობის ტრიუმფი.

ნიუ-იორკის შტატის გენერალური პროკურატურის გამოძიებამ, გამოქვეყნებულმა 2021 წლის 6 მაისს, დაადგინა: მათგან თითქმის თვრამეტი მილიონი გაყალბებული იყო. მნიშვნელოვანი ნაწილი შეტანილია რეალური ადამიანების სახელით მათი უწყებოდ, მათი ნამდვილი სახელებისა და მისამართების გამოყენებით.

აყალბებდა დავის ორივე მხარე, და ეს თავად რიცხვებზე მნიშვნელოვანია. კავშირგაბმულობის მიმწოდებელთა დარგობრივმა გაერთიანებამ დახარჯა 4,2 მილიონი დოლარი და მიიღო 8,5 მილიონზე მეტი გაყალბებული კომენტარი წესების გაუქმების სასარგებლოდ. მოპირდაპირე მხრიდან ერთმა ცხრამეტი წლის ადამიანმა შეიტანა 7,7 მილიონზე მეტი კომენტარი მათი შენარჩუნების სასარგებლოდ. ნახევარი მილიონი გაყალბებული წერილი დამატებით კონგრესში წავიდა.

შეჩერდით ამ ორ რიცხვზე. დარგობრივი კამპანია მილიონობით დოლარი დაჯდა - ხოლო ერთმა ადამიანმა პროგრამირების ჩვეულებრივი უნარით თითქმის იმდენივე უფასოდ გააკეთა. ასეთი იყო გაყალბების ფასი მაშინ. მას შემდეგ იგი მხოლოდ დაეცა.

ამ ისტორიის შედეგი უფრო მძიმეა, ვიდრე პირველი შეხედვით ჩანს. გაუფასურდა არა თვრამეტი მილიონი გაყალბებული კომენტარი. გაუფასურდა ოცდაორივე მილიონი, ოთხი მილიონი ნამდვილის ჩათვლით. ასეთი შემთხვევის შემდეგ ნებისმიერი უწყება ნებისმიერ ქვეყანაში იღებს კანონიერ საფუძველს, საერთოდ არ დაუჯეროს საჯაროდ შემოსულს - და ეს საფუძველი მას ახლა სამუდამოდ აქვს.

შემდეგ უარესი იქნება, და მიზეზით, რომელიც არავის ბოროტ ნებაზე არ არის დამოკიდებული. დამაჯერებელი ადამიანური ტექსტის დამზადება ნებისმიერი რაოდენობით გაიაფდა და კიდევ უფრო გაიაფდება. ადამიანის დაწერილის მანქანის დაწერილისგან გარჩევა თავად ტექსტით მალე პრინციპულად შეუძლებელი იქნება. ერთადერთი, რაც გარჩევადი დარჩება, არის არა ტექსტი, არამედ მისი წყარო: დადასტურებულია თუ არა გამონათქვამის უკან ცოცხალი, ერთადერთი, ნებაყოფლობით გამომთქმელი ადამიანი.

«პოლიტიკა გადაგვარდა»-ს თქმა ადვილია, მაგრამ უსარგებლო: გაუგებარია, რა უნდა შეკეთდეს. ამიტომ ცალ-ცალკე განვიხილოთ. ხარვეზი ხუთია, ისინი სხვადასხვა ბუნებისაა, და ერთი ინსტრუმენტი ყველას არ ხვდება.

ხარვეზი პირველი: აგრეგაცია

არჩევნები ადამიანის შეხედულებათა მთელ მრავალფეროვნებას ერთ არჩევანში კუმშავს რამდენიმე წელიწადში ერთხელ.

წარმოიდგინეთ ამომრჩეველი, რომელიც ეთანხმება A პარტიას ჯანდაცვაში, B პარტიას გადასახადებში, არავის საგარეო პოლიტიკაში და მკვეთრი აზრი აქვს საკითხზე, რომელიც არცერთ პროგრამაში არ არის. რისი გამოხატვა შეუძლია მას თავისი ხმით? ორ-სამი მზა შეხამებიდან ერთის, რომელთაგან თითოეული მას მესამედით უხდება.

შედეგი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ჩანს. საზოგადოების პოზიცია ცალკეულ საკითხზე ამ სისტემაში უბრალოდ ცუდად კი არ იზომება - მას საერთოდ არ აქვს წარმომადგენლობა. მისი აღება არსაიდან არის. რეფერენდუმები იშვიათია, ძვირია და ქვეყნების უმეტესობაში ტარდება ხელისუფლების და არა ადამიანების გადაწყვეტილებით.

ხარვეზი მეორე: ჰორიზონტი

გადაწყვეტილებებს, რომელთა შედეგებიც ოცდაათ წელიწადში დადგება, იღებენ ადამიანები, რომელთა ჰორიზონტიც შემდეგი არჩევნებით არის შემოსაზღვრული. ეს ხასიათის ნაკლი არ არის, არამედ სტიმულების მოწყობა: პოლიტიკოსი, რომელმაც დღევანდელი კეთილდღეობა თაობის შემდგომი შედეგისთვის შესწირა, ამ შედეგამდე თანამდებობაზე ვერ იცოცხლებს.

დაზარალებულ მხარეს - მათ, ვინც ჯერ ხმას არ აძლევს, და მათ, ვინც ჯერ არ დაბადებულა, - წარმომადგენლობა მსოფლიოს არცერთ პოლიტიკურ სისტემაში არ აქვს. მათ ინტერესს მოწყობით მატარებელი არ ჰყავს.

ხარვეზი მესამე: ტერიტორია

თანამედროვეობის უმსხვილეს საკითხებს ეროვნული მისამართი არ აქვს. კლიმატის ცვლილება, ტრანსნაციონალური მოგების დაბეგვრა, ხელოვნური ინტელექტის წესები, პანდემიების მიმართ მდგრადობა, ოკეანისა და ატმოსფეროს ბედი - არცერთი მათგანი ერთი ქვეყნის საზღვრებში არ წყდება, და მსოფლიოს არცერთ პარლამენტს მათზე საკმარისი კომპეტენცია არ აქვს.

სახელმწიფოებმა ეს იციან და კოორდინაციას ცდილობენ. კოორდინაცია ბუქსავს გასაგები მიზეზით: თითოეული მთავრობა თავისი ამომრჩევლის წინაშეა პასუხისმგებელი, ხოლო შეთანხმებული გადაწყვეტილების სარგებელი ყველას ხვდება, მათ ჩათვლით, ვინც არ მონაწილეობდა. საერთაშორისო თანხმობისთვის არავის არ გადაარჩევენ.

ხარვეზი მეოთხე: ნდობის ჩამონგრევა შემოსული მასალისადმი

ეს ის არის, რაზეც ზემოთ იყო საუბარი. საზოგადოებისგან შემოსული ნამდვილის დამზადებულისგან გარჩევა შეუძლებელი გახდა. უფასურდება არა გაყალბება - უფასურდება ნამდვილი, იმიტომ რომ იგი ახლა გაურჩეველია.

ხარვეზი მეხუთე: ორგანიზების ასიმეტრია

ეს ხარვეზი ყველაზე ღრმა და ყველაზე ნაკლებად ცნობილია, თუმცა აღწერილია დიდი ხნის წინ - ეკონომისტ მანსურ ოლსონის მიერ 1965 წლის ნაშრომში «კოლექტიური მოქმედების ლოგიკა».

არსი შემდეგია. ავიღოთ გადაწყვეტილება, რომელიც ოც კომპანიას თითოეულს ას მილიონს მოუტანს, ხოლო ოც მილიონ მოქალაქეს თითოეულს ას რუბლს დაუჯდება. კომპანიების საერთო მოგება ორი მილიარდია. მოქალაქეების საერთო წაგება ორი მილიარდია. ძალები ტოლია, ერთი შეხედვით.

ტოლი არ არის. ოც კომპანიას ორგანიზება უადვილდება: ისინი ცოტანი არიან, თითოეული იცნობს დანარჩენებს, თითოეულს სასწორზე ას მილიონი უდევს, და ინტერესის დაცვის ხარჯები ასჯერ ანაზღაურდება. ოც მილიონ მოქალაქეს ორგანიზება არ შეუძლია: ისინი ერთმანეთს არ იცნობენ, თითოეულს სასწორზე ასი რუბლი უდევს, და ამ ასი რუბლის დასაცავად თუნდაც ერთი საათი თავისი დროის დახარჯვა ცალკე აღებულს არავის უღირს, თუმცა ყველას ერთად უღირს.

ამიტომ კონცენტრირებული ინტერესი გაფანტულს თითქმის ყოველთვის ამარცხებს - იმისგან დამოუკიდებლად, ვინ არის მართალი, პოლიტიკოსების პატიოსნებისგან დამოუკიდებლად და მმართველობის ფორმისგან დამოუკიდებლად. ეს დემოკრატიის ნაკლი არ არის, არამედ ორგანიზების მათემატიკა, და იგი ერთნაირად მოქმედებს ნებისმიერი ხელისუფლებისას.

აქედან მნიშვნელოვანი დასკვნა: გაფანტული უმრავლესობა აგებს არა იმიტომ, რომ იგი ცოტაა ან მართალი არ არის, არამედ იმიტომ, რომ მას შეკრება ძვირი უჯდება. ყველაფერი, რაც შეკრებას რადიკალურად აიაფებს, შედეგს ცვლის.

ხუთი ხარვეზიდან არცერთი ბოროტი განზრახვით არ არის შექმნილი.

წარმომადგენლობა მაშინ გამოიგონეს, როცა სხვაგვარად არ შეიძლებოდა: მილიონობით ადამიანს ფიზიკურად არ შეეძლო საერთოს განხილვა და გადაწყვეტილებების მიღება შუამავლების გარეშე, ხოლო მათი ხმების პატიოსნად დათვლის საშუალება არ იყო. იმათი არჩევა, ვინც ჩვენ ნაცვლად გადაწყვეტს, ერთადერთ გამოსავლად რჩებოდა, და ამაზე ააგეს ყველაფერი - ადგილობრივი საბჭოდან გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამდე.

ეს მუშაობდა და ბევრს მიაღწია. ერთი რამ მან ვერ გააკეთა: ადამიანებს საერთო ნების თავად გამოხატვის საშუალება არ მისცა.

1948 წლის ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია 21-ე მუხლში ამბობს: ხალხის ნება უნდა იყოს საფუძველი მთავრობის ძალაუფლებისა. სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტი 25-ე მუხლში განამტკიცებს თითოეული მოქალაქის უფლებას, მიიღოს მონაწილეობა სახელმწიფო საქმეთა წარმართვაში. გაეროს წესდება იწყება სიტყვებით «ჩვენ, გაერთიანებული ერების ხალხები».

უფლება აღიარებულია. პროცედურა, რომლითაც ეს უფლება პირდაპირ განხორციელდებოდა, არ არის. აღიარებული უფლება, რომლის განცხადებაც არავის შეუძლია, რჩება ნორმად გამოყენების გარეშე.

ჩვენ არ მიგვაჩნია, რომ ვინმეა დამნაშავე. ჩვენ მიგვაჩნია, რომ გაქრა მიზეზი, რომლის გამოც ეს არ შეიძლებოდა. შეაერთეთ ორი რამ, რაზეც ზემოთ ითქვა: შეკრება ნულამდე გაიაფდა - და ამავე დროს გაუფასურდა, იმიტომ რომ დათვლა გაფუჭებულია. დათვლის შეკეთება ნიშნავს იაფი შეკრებისთვის აზრის დაბრუნებას, და ეს ხუთი ხარვეზიდან ერთადერთია, რომლის შეკეთებაც ინსტრუმენტით შეიძლება და არა პოლიტიკით. რა გამოდის ამით და რატომ დასჭირდა ამას ხალხის დაფუძნება და არა ერთი სერვისის აგება, - დოკუმენტში სამოქალაქო ხმა.

• ნიუ-იორკის შტატის გენერალური პროკურატურის გამოძიება აშშ-ის ფედერალური საკომუნიკაციო კომისიის პროცედურაში გაყალბებული კომენტარების შესახებ, 2021 წლის 6 მაისი - ანგარიში. აქედან არის აღებული ყველა რიცხვი: 22 მილიონზე მეტი კომენტარი, თითქმის 18 მილიონი გაყალბებული, 8,5 მილიონი 4,2 მილიონ დოლარად დარგობრივი გაერთიანებისგან, 7,7 მილიონი ერთი ადამიანისგან
• Mancur Olson. The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups. Harvard University Press, 1965. ეს დოქტრინალური წყაროა და არა ნორმა: მასში აღწერილი მექანიზმი შემოწმებადი და დაკვირვებადია
• ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია, მუხლი 21 - ტექსტი
• სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტი, მუხლი 25 - ტექსტი
• გაეროს წესდება, პრეამბულა - ტექსტი

დაბრუნება დოკუმენტზე «სამოქალაქო ხმა»