დოქტრინალური კომენტარი

პრინციპების გასაგებად ჯერ უნდა დავინახოთ, რა არის თვითგამორკვევა არსით, თუ უკუვაგდებთ მოგვიანებით გაჩენილ სახელმწიფოებრივ ლექსიკას.

ხალხთა თვითგამორკვევის უფლება დაიბადა დეკოლონიზაციაში. ხალხი, რომელიც იყო იმპერიის საგანი - რომელსაც განსაზღვრავდნენ, რომელსაც მართავდნენ, რომელსაც გარედან აყალიბებდნენ, - ხდებოდა სუბიექტი, საკუთარი განვითარების ავტორი. საერთაშორისო პაქტები ახსენებენ "პოლიტიკურ სტატუსს", მაგრამ ნორმის წონა - გაგრძელებაშია: ხალხები თავისუფლად უზრუნველყოფენ თავიანთ ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ განვითარებას. პოლიტიკური სტატუსი აქ - ინსტრუმენტია. არსი - ავტორობა საკუთარ ყოფიერებაზე. თვითგამორკვევის ფესვი არ არის პოლიტიკაში, არამედ უფლებაში, იყო საკუთარი ცხოვრების ავტორი და არა უცხო განსაზღვრის საგანი.

ახლა მივუსადაგოთ ეს ფესვი ადამიანს. რაში რჩება ადამიანი ჯერ კიდევ საგნად, რომელსაც გარედან განსაზღვრავენ?

ყველაზე ძირითადში. თავის პირველად კუთვნილებას - რა "ჩვენს" ეკუთვნის, რა მთლიანის ნაწილს წარმოადგენს - ადამიანი იღებს დაბადებით, თავისი ნების მიუხედავად, გარეგანი ხელისუფლებისგან. მას არ უკითხავთ. იგი მიაკუთვნეს. თავისი არსებობის ამ უღრმეს წერტილში ადამიანი ისევ განსაზღვრის ობიექტია, მაშინ როცა ხალხი გახდა სუბიექტი. ხალხმა მოიპოვა უფლება, იყოს თავისი ყოფიერების ავტორი; ადამიანს ეს უფლება არ აქვს. აი ის ხარვეზი, რომელსაც პრინციპები ავსებენ.

კენჭისყრა არ ხურავს ამ ხარვეზს. კენჭისყრა არის არჩევანი იმ მიკუთვნების შიგნით, რომელიც ადამიანს არ აურჩევია. ბიულეტენი კითხულობს, ვინ იმართველებს მის სახელმწიფოში, მაგრამ არასოდეს კითხულობს, ეთანხმება თუ არა ის ამ სახელმწიფოს კუთვნილებას საერთოდ და უფრო პირველადი ხომ არ არის მისი კუთვნილება კაცობრიობისადმი. ბიულეტენი მიკუთვნებას მონაცემად ვარაუდობს. პიროვნების თვითგამორკვევა - ეს არ არის არჩევანი მიკუთვნების შიგნით, არამედ უფლება, იყო თვით მიკუთვნების ავტორი. ეს განსხვავებული კატეგორიებია: შეიძლება მთელი სიცოცხლე იკენჭისყრო და არც ერთი წამით არ იყო სუბიექტი, რადგან ირჩევ იმის შიგნით, რაც შენ მაგივრად აირჩიეს.

პირველადობის გადატრიალება. აქედან მთავარი ძვრა, რომელსაც პრინციპები შემოაქვს. დღეს ადამიანს აქვს პოლიტიკური არსებობა იმიტომ, რომ სახელმწიფომ უბოძა იგი: სახელმწიფო პირველადია, ადამიანი კი მისგან წარმოებული. პრინციპები ატრიალებენ წყობას - პირველად და თვითმდგრად აღიარებულია ადამიანის კუთვნილება კაცობრიობისა და დედამიწისადმი, ხოლო კუთვნილება სახელმწიფოსადმი ხდება მეორადი, პრინციპში შესათანხმებელი ფენა. ადამიანი პირველადია, პოლიტია კი წარმოებული. ამასთან ადამიანი ხდება არა თავისი კუთვნილების ერთადერთი წყარო - ეს იქნებოდა გადაჭარბება, წაკითხვადი როგორც ანარქიზმი, - არამედ ერთ-ერთი წყარო, სახელმწიფოს გვერდით. სრულდება სახელმწიფოს მონოპოლია პოლიტიკურ კუთვნილებაზე და არა თვით სახელმწიფო.

ადამიანი ხდება თავისი კუთვნილების წყარო და არა უფლების საბოლოო წყარო. პრინციპები არ შემოაქვთ მესამე სუვერენს სახელმწიფოთა ზემოთ - ისინი აღიარებენ კიდევ ერთ კუთვნილების წყაროს მათ გვერდით.

დავაზუსტოთ თავიდანვე: პირველადი კუთვნილება კაცობრიობისა და დედამიწისადმი აქ - არ არის არც ბიოლოგიური და არც მისტიკური კატეგორია, არამედ საერთო ადამიანური მდგომარეობის სამართლებრივი აღიარება. სამართალი არ გამოიყვანება მეტაფიზიკიდან; იგი მხოლოდ აღიარებს მდგომარეობას, საერთოს ყველა ადამიანისთვის.

აქ საჭიროა სრული პატიოსნება, რადგან სწორედ აქ უადვილესია იდეის ჩანაცვლება მშვენიერი სიცარიელით.

არსით იცვლება ადამიანის სტატუსი. იგი წყვეტს იყოს ის, ვისაც გარედან განსაზღვრავენ მის უღრმეს კუთვნილებაში, და ხდება ის, ვინც თავად განსაზღვრავს თავს - ავტორი და არა მიკუთვნებული. პირველად ცალკეული ადამიანის უკან აღიარებულია ის ავტორობის ღირსება საკუთარ ყოფიერებაზე, რომელიც სამართალმა ჯერჯერობით მხოლოდ ხალხებს მისცა.

ყოფაში, უახლოეს პერსპექტივაში, იცვლება ცოტა რამ. ადამიანი ისევ იცავს თავისი ქვეყნის კანონებს, იხდის გადასახადებს, ატარებს მის პასპორტს. ისეთი თვალის ჩაჩუმება, თითქოს ხვალ შეიცვლება ყოველდღიურობის მექანიკა, იქნებოდა მოტყუება. იცვლება არა ის, რასაც ადამიანი აკეთებს, არამედ ის, რასაც ის წარმოადგენს სამართალში: მიკუთვნებულიდან - ავტორად. ამის პრაქტიკული ნაყოფი - შორეული ჰორიზონტისაა, და ის მწიფდება ისტორიითა და ძალისხმევით, და არა თავისთავად. ხალხთა თვითგამორკვევაც პრინციპი იყო თაობებით ადრე, ვიდრე იგი მსოფლიოს რუკას გადააკეთებდა, და მაშინაც კი იმუშავა არა იმიტომ, რომ ნორმა რაღაცას "აკეთებდა", არამედ იმიტომ, რომ ხალხმა დაიწყო მოქმედება, აღიარებულ მდგომარეობას რომ დაეყრდნო.

საკმარისია ეს? კითხვა კანონიერია და არ ლბება. მაგრამ ეს ზუსტად ის "საკმარისია", როგორიც იყო ხალხთა თვითგამორკვევა დაბადების მომენტში: ფუძემდებლური, ნელი და ნამდვილი.

პრინციპები აფუძნებენ სტატუსს - ადამიანის მდგომარეობას, როგორც პირველადი (პლანეტარული) და მეორადი (თვითგამორკვეული) კუთვნილების მატარებლისა. ეს არის კუთვნილების და არა ხელისუფლების სტატუსი (მუხლი 5). თვითგამორკვეული კუთვნილება არ აყალიბებს საჯარო ხელისუფლებას, არ ქმნის სუვერენიტეტს და არ ანიჭებს საზოგადოებას იძულების უფლებას. ყველაფერი დანარჩენი პრინციპებში ემსახურება იმას, რომ ეს ღერძი ვერ წაიკითხონ, როგორც ხელისუფლების განაცხადი.

კანონზომიერი შესაგებელი: "ადამიანი თვითგამოირკვა - და რა? რა პრაქტიკული სარგებელია?" პასუხი - ორი ფენის გარჩევაშია.

პრინციპები აყალიბებენ კონსტიტუციურ ფენას. ყოველი სამოყვანო აქტის მსგავსად, ისინი არ ჩამოთვლიან პრაქტიკულ გამოყენებებს; ისინი ადგენენ სტატუსს, რომელზეც ინსტრუმენტები შემდეგ შენდება. კონსტიტუცია არ ხსნის, "რისთვის არის საჭირო" მოქალაქეობა, - იგი აფუძნებს მას, ფუნქციას კი მისგან უკვე მოქმედი სამართალი იღებს.

პრაქტიკული ეფექტი ცხოვრობს ოპერაციულ ფენაში - და Earthlings-ის პროექტში ეს ფენა უკვე არსებობს. SBT-ზე დაფუძნებული პასპორტი არის ადამიანის შემოწმებადი ციფრული იდენტობა. ორკონტურიანი მართვა (DAO) არის მონაწილეობისა და თვითმმართველობის მექანიზმი. უჯრედები არის ნებაყოფლობითი ტრანსსასაზღვრო კოოპერაციული სტრუქტურები. თვითგამორკვევის ფუნქცია რეალიზდება ამ ინსტრუმენტებით და არა პრინციპების ტექსტით. პრაქტიკული ეფექტების ჩატვირთვა თვით პრინციპებში იქნებოდა შეცდომა: ისინი გაიბერებოდნენ და წაიკითხებოდნენ, როგორც პრეტენზია პარალელურ სამართალწესრიგზე. ასეთი ინსტრუმენტები - საზოგადოების შინაგანი დოკუმენტების საქმეა, ისინი შენდება წევრებს შორის თანხმობაზე და არ მიემართება არც სახელმწიფოების წინააღმდეგ და არც მათ წინააღმდეგ, ვინც საზოგადოებაში არ შედის.

თვითგამორკვევა ისტორიულად ეშვებოდა სუბიექტის დონეების მიხედვით.

პირველი საფეხური - სახელმწიფოები (გაერო): ტერიტორიული სუვერენები; თვითგამორკვევა, როგორც სახელმწიფოს პოლიტიკური სტატუსი.

მეორე საფეხური - წარმოუდგენელი ხალხები (UNPO-ს მსგავსი ორგანიზაციები): კოლექტივები, რომლებსაც უარი ეთქვათ სახელმწიფოებრივი წესრიგის მაგიდასთან ადგილზე, მაგრამ ისევ ტერიტორიითა და იდენტობით განსაზღვრულნი და ხშირად სისტემის შიგნით აღიარების ან ავტონომიის მაძიებელნი.

მესამე საფეხური - ადამიანი (წინამდებარე პრინციპები, Earthlings-ის პროექტი): თვითგამორკვევა პიროვნების დონეზე - არატერიტორიული, ნებაყოფლობითი და სახელმწიფოებრიობაზე შეგნებულად პრეტენზიის გარეშე.

პროექტი არ ეცილება არც გაეროს, არც წარმოუდგენელ ხალხთა ორგანიზაციებს; იგი იკავებს მომდევნო საფეხურს. იგი არ აორმაგებს ჩაგრულ ხალხთა საქმეს - მას აქვს სხვა სუბიექტი (ადამიანი) და სხვა სახის კუთვნილება (არჩეული, მიწაზე მიუბმელი).

ეს არ არის სახელმწიფო. საზოგადოება არ ფლობს ტერიტორიას, არ აქვს იძულებითი ხელისუფლება, არ ახორციელებს საჯარო უფლებამოსილებებს (მუხლები 1.5, 5).

ეს არ არის სეპარატიზმი. პრინციპები არ ცვლის საზღვრებს, არ ქმნის გამოყოფის უფლებას, არ ჩამოაშორებს ტერიტორიას (მუხლი 15). კუთვნილება დანამატია და არა ტერიტორიული.

ეს არ არის მოქალაქეობის გაუქმება. მოქალაქეობა ნარჩუნდება, როგორც სამუშაო სტატუსი იურისდიქციის, დაბეგვრის, დიპლომატიური დაცვისა და არჩევნებში მონაწილეობისთვის (მუხლი 18). პრინციპები წყვეტენ მის მონოპოლიას პოლიტიკურ კუთვნილებაზე, მაგრამ არა მის არსებობას.

ეს არ არის პარალელური იურისდიქცია. ადამიანი სრულად რჩება იმ სახელმწიფოს იურისდიქციის ქვეშ, სადაც ის იმყოფება (მუხლი 12). საზოგადოება არ მსჯავრს, არ აიძულებს, არ ანაცვლებს სასამართლოებს. ნებისმიერი შინაგანი ნებაყოფლობითი ინსტრუმენტი აკავშირებს მხოლოდ თანახმა წევრებს და არ ფარავს სახელმწიფოს კანონს.

ეს არ არის გადასახადებისგან თავის არიდება. სტატუსი არაფერს ცვლის საგადასახადო მოვალეობებში, რომლებიც მიჰყვება მოქალაქეობასა და საცხოვრებელ ადგილს. კეთილსინდისიერების დათქმა (მუხლი 14) კრძალავს სტატუსის გამოყენებას კანონიერი პასუხისმგებლობისგან თავის ასარიდებლად.

ეს არ არის ციფრული ანარქიზმი. პრინციპები არ გამოჰყავთ ადამიანი კანონის ქვემოდან; ისინი ამატებენ კუთვნილებას დაქვემდებარების გამოკლების გარეშე. ისინი არ მოუწოდებენ დაუმორჩილებლობისკენ, არ ასწავლიან თავის არიდებას, არ აშენებენ პარალელურ ხელისუფლებას. მათში შემოქმედებაა და არა გამოკლება.

დაუკნინებლობის პრინციპი (მუხლები 19, 16) არ არის დეკორატიული. ჩაგრულ ხალხთა ტერიტორიული თვითგამორკვევა - სამართლებრივი წონით უფრო მძიმე მოთხოვნათა კლასია, გადატანილი და ტანჯვით გადახდილი. წინამდებარე პრინციპები მას არ ისაკუთრებენ, არ უტოლებენ თავს და მასთან არ კონკურირებენ. ისინი ამატებენ ფენას სხვა სუბიექტისთვის. კუთვნილება დედამიწისადმი არ ეცილება ხალხის ბრძოლას თავისი მიწისთვის - იგი არსებობს მის ზემოთ და სხვა მატარებლისთვის. ამ დისტანციას პროექტი შეგნებულად იცავს.

ზუსტად ასევე თვითგამორკვეული კუთვნილება არაფერს ართმევს ადამიანის კულტურულ, ეროვნულ, ენობრივ და რელიგიურ კუთვნილებას და არ ცდილობს მათ ერთგვაროვნებამდე დაყვანას. კუთვნილება კაცობრიობისადმი არ ხსნის კუთვნილებებს ხალხის, ენის ან რწმენისადმი - იგი ემატება მათ, ისევე როგორც ყველაფერ დანარჩენს.

პრინციპები არ არიან დამოკიდებული სახელმწიფოთა წინასწარ აღიარებაზე. მუხლი 23.2 ადგენს რეალისტურ გზას: საზოგადოება იღებს ნორმას თავის თავზე, ახორციელებს მას, და დროთა განმავლობაში - პრაქტიკისა და opinio juris-ის გავლით - ნორმა ყალიბდება ჩვეულებად. სწორედ ასე ჩამოყალიბდა სინამდვილეში საერთაშორისო სამართლის მნიშვნელოვანი ნაწილი. აღიარება არის დანიშნულების ადგილი და არა შესასვლელი ბილეთი. პრინციპების ამოცანა დღეს არის სტატუსის დაფუძნება და იმ პრაქტიკის დაწყება, რომლისგანაც სამართალი შემდეგ იზრდება.