ადამიანის თვითგამორკვევის უფლების პრინციპები

წინამდებარე პრინციპებში:

1.1. ადამიანი - ყოველი ფიზიკური პირი, წინამდებარე პრინციპებით განსაზღვრულ უფლებათა მატარებელი მოქალაქეობის, წარმომავლობის, დაბადების ადგილისა და საცხოვრებელი ადგილის მიუხედავად.

1.2. პიროვნების თვითგამორკვევა - ადამიანის უნარი, საკუთარი ნებით განსაზღვროს თავისი პოლიტიკური კუთვნილება, მათ შორის უნარი დააფუძნოს ასეთი კუთვნილება, შევიდეს მასში და შეწყვიტოს იგი. პოლიტიკური კუთვნილება წინამდებარე პრინციპებით არ არის იგივეობრივი სახელმწიფოებრივ კუთვნილებასთან.

1.3. პირველადი კუთვნილება - ადამიანის განუყოფელი კუთვნილება კაცობრიობისა და პლანეტა დედამიწისადმი, რომელიც არ არის დამოკიდებული არც ადამიანის ნებაზე და არც რომელიმე სახელმწიფოს ნებაზე.

1.4. მეორადი (თვითგამორკვეული) კუთვნილება - კუთვნილება, რომელსაც ადამიანი ამყარებს საკუთარი ნებით, მათ შორის კუთვნილება არატერიტორიული საზოგადოებისადმი.

1.5. არატერიტორიული საზოგადოება - ადამიანთა ნებაყოფლობითი გაერთიანება, რომლის არსებობა და მასში წევრობა არ არის დამოკიდებული ტერიტორიის ფლობასა და მონაწილეთა საცხოვრებელ ადგილზე. არატერიტორიულ საზოგადოებას არ აქვს ტერიტორიული იურისდიქცია და არ ახორციელებს იძულებით ხელისუფლებას.

1.6. სტატუსი - სამართლის მიერ აღიარებული ადამიანის მდგომარეობა, როგორც პირველადი და მეორადი კუთვნილების მატარებლისა.

1.7. დაუკნინებლობის პრინციპი - წესი, რომლის თანახმად წინამდებარე პრინციპებში არაფერი აუქმებს, არ ანაცვლებს და არ ზღუდავს მოქალაქეობას, სახელმწიფოთა იურისდიქციას და ადამიანის მოქმედ უფლებებს, არამედ მხოლოდ ავსებს მათ.

2.1. თვითგამორკვევის უფლება ეკუთვნის ყოველ ადამიანს, როგორც ფიზიკურ პირს. ადამიანი აღიარებულია ამ უფლების პირდაპირ მატარებლად; მისი განხორციელება არ საჭიროებს სახელმწიფოს შუამავლობას.

2.2. თავისი კუთვნილების საკითხში ადამიანი არის სუბიექტი და არა გარედან განსაზღვრის ობიექტი. ადამიანი აღიარებულია თავისი კუთვნილების ავტორად და არა მხოლოდ მის მატარებლად.

3.1. ყოველი ადამიანის უკან აღიარებულია პირველადი, განუყოფელი კუთვნილება კაცობრიობისა და პლანეტა დედამიწისადმი.

3.2. პირველადი კუთვნილებიდან ადამიანი საკუთარი ნებით გამოჰყავს მეორად კუთვნილებებს. პირველადი კუთვნილება ვერ წაერთმევა და არ წყდება.

4.1. ადამიანი უფლებამოსილია დააფუძნოს არატერიტორიული საზოგადოება და იყოს მისი დამფუძნებელი.

4.2. ადამიანი უფლებამოსილია შევიდეს არატერიტორიულ საზოგადოებაში და შეწყვიტოს მასში წევრობა.

4.3. წინამდებარე მუხლით განსაზღვრულ უფლებათა განხორციელება ნებაყოფლობითი და შექცევადია.

5.1. თვითგამორკვეული კუთვნილება არის კუთვნილების ფორმა და არა ხელისუფლების ფორმა. იგი არ აყალიბებს საჯარო ხელისუფლებას და არ არის სახელმწიფო ხელისუფლება.

5.2. თვითგამორკვეული კუთვნილება არ ქმნის სახელმწიფოსთან კონკურენტ სუვერენიტეტს და არ ანიჭებს არატერიტორიულ საზოგადოებას იძულების უფლებას.

6.1. ადამიანის მეორადი კუთვნილება აღიარებულია სამართლებრივ სტატუსად და არა კერძო წევრობად.

6.2. სტატუსს ადასტურებს არატერიტორიული საზოგადოება შემდეგი საწყისების დაცვით: ღია სამოყვანო დოკუმენტი; წევრობის ნებაყოფლობითობა; გამჭვირვალობა; შეიარაღებული და იძულებითი სტრუქტურების არარსებობა; საერთაშორისო სამართალთან შესაბამისობა; წევრობის ღია რეესტრის წარმოება.

6.3. ადამიანი უფლებამოსილია თავისი სტატუსის აღიარებასა და დადასტურებაზე. დადასტურების წესი არ არის დამოკიდებული ტერიტორიაზე.

7.1. არატერიტორიული საზოგადოებისადმი კუთვნილება წარმოიშობა და ნარჩუნდება მხოლოდ ადამიანის ინდივიდუალური, გაცნობიერებული და თავისუფლად გამოთხოვადი თანხმობის საფუძველზე.

7.2. ვერავინ ვერ იძულდება კუთვნილებისკენ და ვერ შეიკავება მასში თავისი ნების საწინააღმდეგოდ.

7.3. არატერიტორიული საზოგადოებიდან გასვლა თავისუფალია და არ იწვევს დასჯას.

ადამიანი უფლებამოსილია თანასწორობის საწყისებზე მონაწილეობა მიიღოს იმ არატერიტორიული საზოგადოების თვითმმართველობაში, რომელსაც ის ეკუთვნის. წინამდებარე მუხლი არ ეხება სახელმწიფოს მართვაში მონაწილეობას, რომელიც სხვა აქტებით რეგულირდება.

ადამიანის კუთვნილება არ იწონება და არ ფასდება მისი სიმდიდრით, წარმომავლობით ან იმ სახელმწიფოს ძლიერებით, რომელსაც ის მიკუთვნებულია. ერთ ადამიანს შეესაბამება ერთი თანასწორი მდგომარეობა.

10.1. ადამიანი უფლებამოსილია იყოს მოსმენილი იმ საკითხთა განხილვაში, რომლებიც ეხება კაცობრიობის საერთო საკუთრებას და პლანეტას, მათ შორის კლიმატის, ოკეანეების, კოსმოსისა და საერთო ტექნოლოგიური რისკების საკითხებზე.

10.2. წინამდებარე მუხლი ადგენს ხმის უფლებას განხილვაში, მაგრამ არა ხელისუფლებას გადაწყვეტაში. იგი არ ანიჭებს ადამიანს ხელისუფლებრივ უფლებამოსილებებს და არ აუქმებს სახელმწიფოთა უფლებამოსილებებს.

ადამიანი ვალდებულია პატივი სცეს თვითგამორკვევის ასეთსავე უფლებას ყოველი სხვა ადამიანისა.

წინამდებარე პრინციპებით განსაზღვრულ უფლებათა განხორციელება არ ათავისუფლებს ადამიანს იმ სახელმწიფოს კანონების დაცვისგან, რომლის ტერიტორიაზეც ის იმყოფება. თვითგამორკვეული კუთვნილება არ ქმნის გამონაკლისებს ტერიტორიული იურისდიქციიდან.

ადამიანი, რომელიც აღიარებს თავის პირველად კუთვნილებას დედამიწისადმი, ატარებს მოვალეობას, ფრთხილად მოეპყროს პლანეტას, როგორც კაცობრიობის საერთო საარსებო გარემოს.

წინამდებარე პრინციპებით განსაზღვრული სტატუსი ვერ გამოიყენება კანონიერი პასუხისმგებლობისგან თავის არიდებისთვის. სტატუსის ბოროტად გამოყენება არ სარგებლობს დაცვით.

15.1. წინამდებარე პრინციპები არ ცვლის სახელმწიფოთა საზღვრებს და არ ეხება მათ ტერიტორიულ სუვერენიტეტს.

15.2. ადამიანი რჩება იმ სახელმწიფოს იურისდიქციის ქვეშ, რომლის ტერიტორიაზეც ის იმყოფება.

15.3. წინამდებარე პრინციპები არ წარმოშობს გამოყოფის უფლებას და არ ემსახურება მის საფუძვლად.

16.1. სახელმწიფოები პატივს სცემენ ადამიანის უფლებას თვითგამორკვეულ კუთვნილებაზე.

16.2. სახელმწიფოები ხელს არ უშლიან ამ უფლების მშვიდობიან განხორციელებას და არ ექვემდებარებენ ადამიანს დევნას ან შელახვას მხოლოდ იმის გამო, რომ მას აქვს არატერიტორიული კუთვნილება.

17.1. თვითგამორკვეული კუთვნილება ავსებს მოქალაქეობას და არ ანაცვლებს მას.

17.2. ადამიანი ერთდროულად შეიძლება იყოს სახელმწიფოს მოქალაქე და არატერიტორიული საზოგადოების წევრი. სახელმწიფო არ არის უფლებამოსილი აკრძალოს ასეთი კუთვნილება მხოლოდ იმის გამო, რომ ის არსებობს.

18.1. მოქალაქეობა ნარჩუნდება და რჩება სამუშაო სტატუსად იურისდიქციის, დაბეგვრის, დიპლომატიური დაცვისა და სახელმწიფოს არჩევნებში მონაწილეობისთვის.

18.2. მოქალაქეობა წყვეტს ადამიანის პოლიტიკური კუთვნილების ერთადერთ და განსაკუთრებულ ჩარჩოდ ყოფნას და ხდება ერთ-ერთი კუთვნილება - ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული.

18.3. წინამდებარე პრინციპები არ ხსნის მოქალაქეობას; ისინი წყვეტენ მის განსაკუთრებულობას, მაგრამ არა მის არსებობას.

წინამდებარე პრინციპებში არაფერი განიმარტება, როგორც ადამიანის უფლებათა სფეროში მოქმედი აქტებით აღიარებულ უფლებათა შეზღუდვა ან დაკნინება. შეუსაბამობის შემთხვევაში გამოიყენება ადამიანისთვის უფრო ხელსაყრელი ნორმა.

წინამდებარე პრინციპები არ იმეორებს იმ ნორმებს, რომლებიც უკვე მოცემულია სხვა აქტებში, და არეგულირებს მხოლოდ ადამიანის უფლებას პიროვნების თვითგამორკვევაზე და მასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს.

წინამდებარე პრინციპების დებულებები განიმარტება ადამიანის სასარგებლოდ და პრეამბულაში ჩამოყალიბებული მიზნის შესაბამისად.

ცალკეული დებულების უმოქმედოდ ცნობა არ ეხება დანარჩენი დებულებების მოქმედებას.

23.1. წინამდებარე პრინციპები შეიძლება გამოცხადდეს დეკლარაციის ფორმით და შემდგომში გაფორმდეს კონვენციად.

23.2. სახელმწიფოთაშორისი ორგანოების მიერ მათ მიღებამდე ისინი შეიძლება გამოიყენოს არატერიტორიულმა საზოგადოებამ თვითვალდებულების წესით, რითაც წარმოიქმნება პრაქტიკა, რომლის საფუძველზეც ნორმა ყალიბდება ჩვეულებად.