Earthlings-ის თვითგამორკვევის
დეკლარაცია

ათასწლეულების განმავლობაში ადამიანის იდენტობა განისაზღვრებოდა დაბადების ადგილით, ეთნიკური კუთვნილებით, რელიგიითა და ენით. სახელმწიფოები კი იგებოდა ერთსა და იმავე პრინციპებზე: ძალის გამოყენების მონოპოლიაზე, ტერიტორიულ კონტროლსა და იძულების სისტემაზე.

ეს მოდელი ათასწლეულების განმავლობაში არ შეცვლილა. ხელისუფლების ფორმები იცვლებოდა მონობიდან ფეოდალიზმისა და ბიუროკრატიისკენ, მაგრამ არსი უცვლელი რჩებოდა. ხელისუფლება იძულების ინსტრუმენტს წარმოადგენდა, ადამიანი კი რჩებოდა კონტროლის ობიექტად, საკუთარი ცხოვრების მართვის შესაძლებლობას მოკლებული.

ომები და ინსტიტუტები

მრეწველობისა და ეკონომიკის განვითარებასთან ერთად სახელმწიფოებს შორის კავშირები გართულდა. ვაჭრობამ, ტექნოლოგიებმა და ფინანსებმა მათი ინტერესები ერთმანეთს გადააჯაჭვა, მაგრამ წინააღმდეგობები არ აღმოფხვრა - მხოლოდ გაამწვავა. რაც უფრო მჭიდროდ თანამშრომლობდნენ ერთი სახელმწიფოები ერთმანეთთან, მით უფრო მწვავე ხდებოდა ბრძოლა სხვებთან. პირველმა მსოფლიო ომმა აჩვენა, საითკენ მიდის ეს გზა, მეორემ კი აჩვენა, რომ გაკვეთილი სწორად არ იქნა გაგებული.

კატასტროფის განმეორების თავიდან აცილების მცდელობით შეიქმნა ისეთი სახელმწიფოთაშორისი ინსტიტუტები, როგორიცაა გაერო 1945 წელს, ბრეტონ-ვუდსის სისტემა 1944 წელს და ათეულობით საერთაშორისო ხელშეკრულება XX საუკუნის მეორე ნახევარში. ისინი აიგო სისტემური შეზღუდვებით, სადაც თითოეული სახელმწიფო იცავს ეროვნულ ინტერესებს, ვეტოს მექანიზმები კი კრიტიკულ გადაწყვეტილებებს ბლოკავს. მთელ ამ კონსტრუქციაში ჩვეულებრივ ადამიანებს მოკლებული აქვთ ხმის უფლება იმ საკითხების გადაწყვეტაში, რომლებიც პირდაპირ ეხება მათ ცხოვრებას.

სტრუქტურული ხარვეზი იმაში კი არ მდგომარეობს, რომ კაცობრიობა საერთოდ მოკლებულია წარმომადგენლობას, ვინაიდან სახელმწიფოები ფორმალურად საკუთარი მოქალაქეების სახელით ლაპარაკობენ. ხარვეზი სხვაგანაა. ადამიანებს არ აქვთ პლანეტარულ საკითხებში პირდაპირი კოლექტიური მონაწილეობის მექანიზმი სახელმწიფოებრივი შუამავლობის მიღმა.

ასეთი მოწყობის მოსალოდნელი შედეგია საერთაშორისო სამართლის ნორმების სისტემატური დარღვევა, ხელშეკრულებები კი ცალმხრივად გადაისინჯება. ომების თავიდან აცილებისთვის შექმნილი ინსტიტუტები უუნარონი აღმოჩნდნენ, შეენელებინათ კიდეც ახალი კონფლიქტებისკენ ცურვა.

იდეოლოგიები და დაყოფა

ამ ინსტიტუტებს არ შეეძლოთ XX საუკუნის მთავარი განხეთქილების დაძლევა, რომელშიც იდეოლოგიები სიცოცხლეზე ძვირფასი გახდა. მათ სამყარო შეურიგებელ ბანაკებად დაყვეს, სადაც თითოეული მხარე თავს ერთადერთი ჭეშმარიტების მატარებლად თვლიდა. კომუნიზმი კაპიტალიზმის წინააღმდეგ, დემოკრატია ტოტალიტარიზმის წინააღმდეგ. აბსტრაქტული კონცეფციები კონკრეტულ ადამიანებზე უფრო მნიშვნელოვანი გახდა. მილიონობით ადამიანი დაიღუპა იმ იდეებისთვის, რომლებიც მათ თავს მოახვიეს.

ეს დაყოფა თავად საზოგადოების სტრუქტურაში შეაღწია. იდეოლოგიებმა პოლიტიკური სისტემა რელიგიის მსგავსად აქცია. პარტიები ხელისუფლებისთვის იბრძვიან, ოპოზიცია ხელისუფლებას ნაგულისხმევად უპირისპირდება, მოქალაქეები კი დაყოფილნი არიან. პოლიტიკამ პრობლემების გადაჭრა შეწყვიტა და კონტროლისთვის ბრძოლად იქცა.

დაპირისპირების ამ ლოგიკამ ეკონომიკაც განსაზღვრა, რომელიც აგებულია თანაბარი საწყისი შესაძლებლობების გარეშე კონკურენციაზე, სადაც წარმატება იმდენად ძალისხმევაზე კი არ არის დამოკიდებული, რამდენადაც რესურსებთან თავდაპირველ წვდომაზე. საბანკო და ფინანსური სისტემები მრავალდონიან კონსტრუქციებად იქცა, რომლებიც ფასიანი ქაღალდების ბაზრების, დერივატივებისა და წარმოებული ინსტრუმენტების მეშვეობით ფულის უფრო ეფექტურ ამოქაჩვას ემსახურება. ისინი შექმნილია მოძველებული მოდელის შენარჩუნებისა და კაპიტალის კონცენტრაციის გაგრძელებისთვის.

სისტემური ჩავარდნა

გლობალური გამოწვევების ეპოქაში, შეიარაღებული კონფლიქტებითა და შიმშილით დაწყებული ხელოვნური ინტელექტის უკონტროლო განვითარებით დამთავრებული, ცივილიზაციურმა მოდელმა ამ სახით თავი ამოწურა. ვერცერთი სახელმწიფო ვერ გადაჭრის ამ პრობლემებს მარტო, ოთხმოცი წლის წინ შექმნილი საერთაშორისო ინსტიტუტები კი საკუთარ უუნარობას აჩვენებენ. სამყარო არაპროგნოზირებადი გახდა, ვითარება კონტროლიდან გამოდის. მიზეზი ნებისმიერ ცალკეულ კრიზისზე ღრმაა, ის თავად ამ მოდელის მოწყობაშია.

მილიარდობით ადამიანი გადარჩენისთვის სასტიკ რბოლაში აღმოჩნდა არა საკუთარი არჩევანით და უძლურია, რაიმე შეცვალოს. მათი ნება იგნორირდება. ისინი რჩებიან სხვისი გადაწყვეტილებების მძევლებად, რომლებშიც არ მონაწილეობდნენ. ასეთი მოდელი გარდაუვალად ქმნის იერარქიებსა და დაპირისპირებას, წესრიგი კი მასში ძალადობის საფრთხეს ეყრდნობა.

ისტორიამ იცის ამ მანკიერი წრიდან თავის დაღწევის მცდელობები. რევოლუციებისა და რყევების შემდეგ დაიბადა დემოკრატიული სისტემა, როგორც კომპრომისი აბსოლუტურ ხელისუფლებასა და ქაოსს შორის. იდეა მარტივი იყო. მოქალაქეები არჩეულ წარმომადგენლებს გარკვეული ვადით გადასცემენ უფლებამოსილებას. ეს წარმომადგენლები პარლამენტებში იკრიბებიან და გამოხატავენ მათი ამომრჩევლების ნებას.

დასაბუთება გონივრული ჩანდა. ადამიანთა დიდ ჯგუფებს არ შეუძლიათ ერთობლივი გადაწყვეტილებების მიღება მოედნებზე ყვირილით. მილიონობით ადამიანის გადაწყვეტილების მიღებაში პირდაპირი მონაწილეობის ტექნოლოგიები არ არსებობდა. წარმომადგენლობა კი ერთადერთ გამოსავლად ჩანდა.

მაგრამ საბოლოოდ მივიღეთ იმავე ძველი სისტემის გაგრძელება, რომელიც თითოეულ ადამიანს ხელისუფლებას ართმევს. უბრალოდ ახლა ეს ნებაყოფლობით ხდებოდა, ძალადობის გარეშე. მოქალაქეები საკუთარ ნებასა და თავისუფლებას გადასცემდნენ, სანაცვლოდ კი მონაწილეობის ილუზიას იღებდნენ იმ უფლების სახით, რომ რამდენიმე წელიწადში ერთხელ აერჩიათ, ვინ მიიღებდა მათ ნაცვლად გადაწყვეტილებებს.

ხელისუფლების ბუნება

ხელისუფლება მხოლოდ იძულების უნარი კი არ არის. ეს რეალობის განსაზღვრის მონოპოლიაა. ვისაც ხელისუფლება აქვს, დანარჩენებისთვის განსაზღვრავს, რა არის სამართლიანი და რა უსამართლო, რა არის კანონიერი და რა დანაშაულებრივი. ადამიანები უბრალოდ ხელისუფლების კონტროლის ქვეშ კი არ ცხოვრობენ. ისინი ცხოვრობენ ხელისუფლების მიერ შექმნილი სამყაროს სურათის შიგნით.

ხელისუფლების დანაწილება შტოებად, კონსტიტუციები, ადამიანის უფლებები - ეს ყველაფერი ხელისუფლების მცდელობებია, შიგნიდან შეზღუდოს თავად თავი შეკავებისა და გაწონასწორების სისტემის მეშვეობით.

თუმცა პრაქტიკა ამ მექანიზმების სისტემურ არაეფექტიანობას აჩვენებს. კორუფცია ხელისუფლების უმაღლეს ეშელონებში, ინტერესთა კონფლიქტები, გადაწყვეტილებების მიღების გაუმჭვირვალობა. ყველა ეს მოვლენა პოლიტიკურ სისტემებში მეორდება ფორმალური ინსტიტუციური გარანტიების მიუხედავად. განვითარებული დემოკრატიული ტრადიციების მქონე სახელმწიფოებშიც კი შეიმჩნევა კონტროლის გაძლიერება და სამოქალაქო თავისუფლებების შესუსტება.

დემოკრატია გავლენის ბაზრად იქცა. საარჩევნო კამპანიები უზარმაზარ ფინანსურ რესურსებს მოითხოვს, რომლებიც უპირატესად კორპორაციულ კაპიტალს მიუწვდომია. ლობისტური სტრუქტურები საკანონმდებლო პროცესზე პრივილეგირებულ წვდომას იღებენ. ფორმალურად ინარჩუნებს რა პრინციპს "ერთი ადამიანი - ერთი ხმა", სისტემა ფაქტობრივად პრინციპით "ერთი დოლარი - ერთი ხმა" ფუნქციონირებს. ასეთია წარმომადგენლობითი დემოკრატიის მოწყობის შედეგი.

სახელმწიფო ვალი როგორც სისტემური მაჩვენებელი

პრაქტიკულად მსოფლიოს ყველა სახელმწიფომ დააგროვა სახელმწიფო ვალი, რომელიც წლიური მშპ-ს შესადარია ან აღემატება მას. ჩნდება პარადოქსი, რომ ინსტიტუტი, რომელიც საზოგადოების რესურსების მართვისთვის შეიქმნა, სისტემატურად უფრო მეტს ხარჯავს, ვიდრე უზრუნველყოფას შესძლებს.

არ არსებობს არც საერთაშორისო და არც შიდა ინსტიტუტი, უფლებამოსილი დააფიქსიროს სახელმწიფოს ფინანსური გადახდისუუნარობა. გაკოტრების პროცედურა, იმ გაგებით, რა გაგებითაც ის სამართლის სხვა სუბიექტების მიმართ გამოიყენება, სახელმწიფოებისთვის გათვალისწინებული არ არის.

ადამიანები, რომლებმაც სესხების შესახებ გადაწყვეტილებები არ მიუღიათ, მათ შედეგებს იხდიან. მათი შვილები მემკვიდრეობით მიიღებენ ვალებს, რომელთა შექმნაშიც არ მონაწილეობდნენ და რომლებზეც უარს ვერ იტყვიან.

პასუხისმგებლობის ასიმეტრია. სამართლებრივი სისტემები აგებულია პასუხისმგებლობის გარდაუვალობის პრინციპზე. კოდექსები და ნორმატიული აქტები ამომწურავად აწესრიგებს მოქალაქეთა მოვალეობებსა და მათი შეუსრულებლობის სანქციებს. პასუხისმგებლობის მექანიზმი უნაკლოდ მუშაობს ერთი მიმართულებით და მხოლოდ მოქალაქიდან სახელმწიფოსკენ.

საპირისპირო მიმართულებით ეს მექანიზმი არ არსებობს. სახელმწიფო მოქალაქეების წინაშე არ ანგარიშობს ვალის მიზეზებსა და შედეგებზე. მოქალაქეებს არ აქვთ სამართლებრივი ინსტრუმენტი, რომელიც ასეთი ანგარიშის მოთხოვნის ან სესხების შესახებ გადაწყვეტილებების გასაჩივრების საშუალებას მისცემდა.

სისტემური კრიზისების, დეფოლტების, დევალვაციების, დანაზოგების გაუფასურების დროს პასუხისმგებლობა კონკრეტულ თანამდებობის პირებს, პარტიებს ან გარე გარემოებებს ეკისრება. სახელმწიფო როგორც ინსტიტუტი პასუხისმგებლობის ველის მიღმა რჩება.

შედეგების ტვირთს მხოლოდ მოქალაქეები ზიდავენ ინფლაციის, გადასახადებისა და გარანტიების შემცირების გზით. მაგრამ მათი თანხმობისა და კომპენსაციის გარეშე.

დამარცხების ნარატივი

კორუფცია, ორგანიზებული დანაშაული, ინფლაცია, ეკონომიკური უთანასწორობა, სოციალური პოლარიზაცია, ჯანდაცვის დეგრადაცია, მართლმსაჯულების ეროზია, მოქალაქეთა პოლიტიკური აპათია. ომები, შეიარაღების რბოლა, ეკონომიკური კრიზისები, გლობალური საფრთხეების წინააღმდეგ დგომის უუნარობა.

ამ პრობლემების არსებობა უარყოფილი არ არის. მაგრამ სისტემური უუნარობის აღიარების ნაცვლად ორი გამართლება გვთავაზობა.

პირველი: ალტერნატივა არ არსებობს. სახელმწიფო თავისი ამჟამინდელი ფორმით საზოგადოების ორგანიზების ერთადერთი შესაძლო გზაა. დემოკრატია არასრულყოფილია, მაგრამ კაცობრიობას უკეთესი არაფერი მოუფიქრებია. ამ აზრს ისე ხშირად იმეორებენ, რომ ის აქსიომად აღიქმება.

მეორე: ადამიანი ბუნებით მანკიერია. ადამიანები ეგოისტები, აგრესიულები, თვითორგანიზების უუნარონი არიან. გარე კონტროლის, იძულებისა და დასჯის გარეშე ისინი ერთმანეთს გაანადგურებენ. ამიტომ მათზე ხელისუფლება იძულებითი აუცილებლობაა.

ორივე კონცეფცია სისტემის დამცავი მექანიზმია. ისინი კრიტიკას აზრს უკარგავენ: რატომ უნდა შეიცვალოს ის, რასაც ალტერნატივა არ აქვს? რატომ უნდა გავათავისუფლოთ ისინი, ვინც თავისუფლების უუნაროა?

ორივე კონცეფცია პრაქტიკით უარიყოფა.

პრობლემა ადამიანის ბუნებაში კი არ არის. პრობლემა ის არის, რომ ნებისმიერი ინსტიტუცია, მოქალაქეთა პირდაპირი მონაწილეობისგან განცალკევებული, ადრე თუ გვიან კარგავს რეალობასთან კავშირს და თავს ანადგურებს. ასეთი სისტემის შიგნიდან რეფორმირება უკიდურესად რთულია, ვინაიდან ის თავს ნებისმიერი ცვლილების მიღმა აღადგენს.

პრობლემის ფესვი ორი სისტემური მანკიერებაა, თავად კონსტრუქციაში ჩადებული.

პირველი: ადამიანებს ერთმევათ რეალური თავისუფლება და სამართალსუბიექტობა. წარმომადგენლობის მექანიზმი მათ სტატისტიკად და ელექტორატად აქცევს, რომელმაც ოთხ წელიწადში ერთხელ უნდა დასვას ნიშანი. არჩევნებს შორის მათ ხმას მნიშვნელობა არ აქვს. მათ არ შეუძლიათ მიმდინარე პროცესებზე გავლენა, მათი მონაწილეობა კი მინიმალურ რიტუალამდეა დაყვანილი.

მეორე: თავად ამ სისტემის საფუძველში ჩაშენებულია დაყოფა და დაპირისპირება. არ არსებობს კონსოლიდირებული სამოქალაქო საზოგადოება, მის ნაცვლად კი პარტიები, ფრაქციები, ლობი, ინტერესთა ჯგუფებია. ადამიანები დაყოფილნი არიან ყველა შესაძლო დონეზე: პოლიტიკურად, ეკონომიკურად და იდეოლოგიურად. ისინი არ მოქმედებენ როგორც ერთიანი სამოქალაქო მთლიანობა, ვერ ჩამოაყალიბებენ საერთო პოზიციას, ვერ ახერხებენ კოორდინაციას სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საკითხების გადასაჭრელად. სისტემა ამ დაყოფას უბრალოდ კი არ უშვებს - ის მასზეა აგებული და თვითშენარჩუნებისთვის მას მხარს უჭერს.

სამი ამოცანა რეალური ცვლილებებისთვის

პირველი. დაუბრუნდეს ადამიანს მისი ლეგიტიმურობა, თავისუფლება და სუბიექტობა - არა სიმბოლურად. კოლექტიურ ცხოვრებაში მონაწილეობა არ უნდა ამოიწურებოდეს იშვიათი კენჭისყრით, რომელსაც მრავალწლიანი დუმილი მოსდევს.

მეორე. შეიქმნას პირობები ისეთი კონსოლიდირებული სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბებისთვის, რომელსაც შეუძლია იმოქმედოს როგორც შეგნებული სოლიდარობისა და ერთობლივი პასუხისმგებლობის სივრცე.

მესამე. მიენიჭოს ამ კოლექტიურობას სამართლებრივი და ინსტიტუციური ქმედუნარიანობა. მას უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა მიიღოს მონაწილეობა მმართველობაში, გავლენა მოახდინოს პროცესებზე და განავითაროს კოორდინაციის საკუთარი ფორმები, როგორც აღიარებული ლეგიტიმურობის მქონე ორგანიზებულმა საზოგადოებამ.

საუკუნეების განმავლობაში ამ ამოცანების გადაჭრა პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. წარმომადგენლობითი დემოკრატია ერთადერთ ხელმისაწვდომ პასუხად რჩებოდა, საკუთარი შეზღუდვების მიუხედავად.

დღეს ეს კონსტრუქცია წყვეტს უალტერნატივო ყოფნას. ჩნდება საშუალებები, რომლებიც მონაწილეობის, გამჭვირვალობისა და შეთანხმების ახალი ფორმების აგების საშუალებას იძლევა. ამიტომ შესაძლებელი ხდება სისტემისთვის დამატებითი "მოდულის" შექმნა "კონსტრუქციული სამოქალაქო საზოგადოების" სახით, სადაც საფუძვლად ჩადებულია სოლიდარობა, შეთანხმება და ერთობლივი პასუხისმგებლობა. ეს საჭიროა არა როგორც არსებული სისტემის დაპირისპირება, არამედ როგორც მისი გაფართოება, მისი ფუნქციებისა და შესაძლებლობების გაუმჯობესება.

ამ ამოცანის განსახორციელებლად საჭიროა ორი გადაწყვეტა, რომლებიც ადრე აღწერილ ორ მანკიერებას აღმოფხვრის: სამართლებრივი და ტექნოლოგიური.

კონსტრუქციული საზოგადოების ასაგებად საჭიროა სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეებს მიეცეთ საშუალება გაერთიანდნენ ისეთ ფორმაში, რომელსაც შეუძლია მიიღოს საერთაშორისო სამართლის სუბიექტის სტატუსი. ასეთი ფორმა ხალხია. არა საზოგადოებრივ მოძრაობას და არა ასოციაციას, არამედ სწორედ ხალხს შეუძლია ამ სტატუსის ფლობა.

ამიტომ იგეგმება ახალი პლანეტარული ხალხის - Earthlings-ის - შექმნა.

სახელწოდება ასახავს ყველაზე ფუნდამენტურ ფაქტს, რომელიც ყველა ადამიანს აერთიანებს: ჩვენ ერთ პლანეტაზე ვართ დაბადებული. Earthlings არა მეტაფორა და არა ლიტერატურული ხატია, არამედ სამართლებრივი კატეგორია, რომელზეც Earthlings დასაბუთებულად აცხადებს პრეტენზიას: ხალხი, რომელიც საერთო პლანეტარული კუთვნილებისა და საერთო ღირებულებების გარშემო ყალიბდება.

ხალხი Earthlings

Earthlings არის ადამიანთა კოლექტიური თვითგამორკვევის ნებაყოფლობითი, ძალადობის გარეშე, არატერიტორიული და სახელმწიფოების მიმართ კომპლემენტარული ფორმა, რომელსაც აერთიანებს პლანეტარული იდენტობა, საერთო ღირებულებები და ინსტიტუციურად დადასტურებული მონაწილეობა.

Earthlings-ის ხალხის მახასიათებლები

ნებაყოფლობითობა. ვერავინ იძულებული ვერ იქნება, გახდეს earthling. ხალხში შესვლა და მისგან გამოსვლა თავისუფლად ხორციელდება და არ იწვევს მოქალაქეობაზე, ეროვნულ ან კულტურულ კუთვნილებაზე უარის თქმას.

უნივერსალურობა. წევრობა ღიაა ადამიანებისთვის ეროვნების, რასის, რელიგიის, სქესის, სოციალური სტატუსის ან საცხოვრებელი ადგილის მიუხედავად.

თვითგამორკვევა. Earthlings-ის ხალხი ამტკიცებს კოლექტიური თვითგამორკვევის საკუთარ უფლებას და თანმიმდევრულად აყალიბებს საფუძვლებს კეთილსინდისიერი სამართლებრივი დიალოგის, ფუნქციური მონაწილეობისა და საერთაშორისო ურთიერთქმედების შესაძლო ფორმებისთვის.

მმართველობა. ხალხის არქიტექტურა ორიენტირებულია პირდაპირ მონაწილეობაზე, პროცედურების გამჭვირვალობასა და ცალკეული ჯგუფების ხელში ხელისუფლების კონცენტრაციის თავიდან აცილებაზე.

არატერიტორიულობა. Earthlings არ აცხადებს პრეტენზიას არცერთ ტერიტორიაზე და არ ცდილობს სახელმწიფოების ჩანაცვლებას. ეს გაერთიანების ტრანსნაციონალური ფორმაა, რომელიც საზღვრების მიღმა მოქმედებს და თავსებადია უკვე არსებული სამართლებრივი და კულტურული კუთვნილებების მრავალფეროვნებასთან.

მიზანი. Earthlings იქმნება ადამიანთა შეთანხმებისა და თანამშრომლობის სივრცის ჩამოსაყალიბებლად, რომელშიც პლანეტარული პასუხისმგებლობა პრაქტიკად იქცევა და არა დეკლარაციად.

მშვიდობიანი კოორდინაცია. Earthlings იქმნება როგორც მშვიდობიანი პლანეტარული კოორდინაციის განვითარების სივრცე, რომელშიც შეთანხმება მტრობას ურჩევნია, საერთო უსაფრთხოება კი მუდმივი დაპირისპირების ლოგიკაზე მაღლა დგას.

Earthlings-ის ხალხის პრინციპული განსხვავება საზოგადოებრივი გაერთიანების ნებისმიერი სხვა ფორმისგან იმაშია, რომ კუთვნილება განისაზღვრება საერთო ღირებულებათა სისტემით, თითოეული წევრის ვერიფიცირებული იდენტობითა და თვითმმართველობის საკუთარი ინსტიტუტებით.

Earthlings-ის ხალხის სამართლებრივი საფუძველი ეყრდნობა საერთაშორისო სამართლის ორ მოქმედ ნორმას: გაერთიანების თავისუფლებასა და ხალხთა თვითგამორკვევის უფლებას. ორივე ნორმა მოქმედია; მათი გამოყენება ნებაყოფლობითი არატერიტორიული ხალხის მიმართ საკითხია, რომელიც სამართალს ჯერ არ გადაუწყვეტია. ჩვენ ამას ღიად ვაღიარებთ და ვპასუხობთ ისე, როგორც ასეთი საკითხები ყოველთვის წყდებოდა: პრაქტიკით.

გაერთიანების თავისუფლება ყოველი ადამიანის უდავო ინდივიდუალური უფლებაა. მისი განხორციელებით ადამიანები ქმნიან მდგრად ერთობას საერთო თვითშეგნებით, კოლექტიური ნებითა და საკუთარი ინსტიტუტებით - ანუ ხალხს. ხალხთა თვითგამორკვევის უფლება უკვე ასეთ ჩამოყალიბებულ ერთობას ეკუთვნის: ის შემდგარი ხალხის შედეგია და არა მასალა, რომლისგანაც ის იკრიბება. ისინი, ვინც Earthlings-ში შედის, სამართლებრივი ვაკუუმიდან კი არ მოდიან - თითოეული უკვე ეკუთვნის ხალხს, რომელსაც ეს უფლება აღიარებული აქვს. Earthlings-ის ქმედებების მართლზომიერება ამასთან არ არის დამოკიდებული მისი ხალხურობის შესახებ დავის შედეგზე: ის ეყრდნობა გაერთიანების თავისუფლებას; დაგროვების საგანი სტატუსია და არა ქმედების ნებართვა.

ამ საფუძველზე Earthlings-ის ხალხი აცხადებს კოლექტიური თვითგამორკვევის საკუთარი უფლების განხორციელებას - ფუნდამენტური უფლებისა, რომელიც საერთაშორისო სამართალმა აღიარა როგორც ხალხთა თავისუფალი არსებობის საფუძველი. ასეთი გაერთიანება იმსახურებს კეთილსინდისიერ სამართლებრივ განხილვას, მის მიმართ ნებისმიერი შეზღუდვა კი უნდა შეფასდეს კანონიერების, აუცილებლობისა და თანაზომიერების კრიტერიუმებით და არა თავად ფორმის უჩვეულობით.

გაერთიანების თავისუფლების სამართლებრივი საფუძველი

გაერთიანების თავისუფლება როგორც ინდივიდუალური უფლება დამაგრებულია მრავალ აქტში და არცერთი მათგანი არ ადგენს გაერთიანების დასაშვები ფორმებისა თუ მიზნების ამომწურავ ჩამონათვალს:

უფლება ღიად არის ჩამოყალიბებული - როგორც "სხვებთან" გაერთიანების თავისუფლება - და არ ზღუდავს არც გაერთიანების მიზანს და არც ფორმას. მასში არაფერი უკრძალავს თავისუფლად გაერთიანებულ ადამიანებს დააფუძნონ სწორედ ხალხი. გაერთიანების თავისუფლება იცავს თავად სადამფუძნებლო ქმედებას. შემდგომ საკითხი ისე დგას, როგორც ის დგას ყოველი ხალხისთვის: სამართალი ხალხებს არ აფუძნებს და მათ რეესტრს არ აწარმოებს - ისტორიაში არცერთ ხალხს არ გაუვლია თავისი არსებობის აღიარების პროცედურა; ხალხის არსებობა მისი ნიშნების მიხედვით დგინდება მაშინ, როცა კონკრეტული სამართლებრივი საკითხი ჩნდება. Earthlings თავის ინსტიტუტებს ისე აგებს, რომ ეს ნიშნები ნებისმიერ მომენტში იყოს შემოწმებადი.

თვითგამორკვევის სამართლებრივი საფუძველი

ხალხთა თვითგამორკვევის უფლება დამაგრებულია საერთაშორისო სამართლის ფუნდამენტურ დოკუმენტებში:

საერთაშორისო სამართლის ევოლუცია

საერთაშორისო სამართალი ვითარდება როგორც ტექსტების, ისე პრაქტიკის მეშვეობით: როდესაც ინსტიტუციური რეალობა საკმარისად დამაჯერებელი ხდება, აღიარებაც მოსდევს. 2010 წელს გაეროს საერთაშორისო სასამართლომ საკონსულტაციო დასკვნაში დაადგინა, რომ კოსოვოს დამოუკიდებლობის დეკლარაციამ თავისთავად საერთაშორისო სამართალი არ დაარღვია - ზოგადი საერთაშორისო სამართალი ასეთი დეკლარაციების აკრძალვას არ შეიცავს. სასამართლო შეგნებულად არ გამოთქმულა არც კოსოვოს სახელმწიფოებრიობასა და არც თვითგამორკვევის უფლებაზე, მაგრამ თავად პრეცედენტი აჩვენებს: საერთაშორისო წესრიგს შეუძლია მიიღოს ცალმხრივი დამფუძნებელი აქტი და მას სამართალდარღვევად არ მიიჩნიოს. ტაივანი ათწლეულების განმავლობაში ფუნქციონირებს გაეროს წევრობის მიღმა (1971 წლიდან) - მაგალითი იმისა, რომ წესრიგი ითმენს მონაწილეებს ხისტი ბინარულობის "სუვერენული სახელმწიფო ან სტატუსის არქონა" მიღმა (ის თავისთავად რჩება ტერიტორიულ წარმონაქმნად და მოჰყავს არა როგორც არატერიტორიული ხალხის ანალოგია). ეს პრეცედენტები აჩვენებს, რომ საერთაშორისო სამართალს შეუძლია დაიტიოს კოლექტიური არსებობის ახალი ფორმები, რეალური პრაქტიკით გამყარებული.

ეს თვითგამორკვევა მიმართულია არა გამოყოფაზე, არამედ შეკრებაზე. სეპარატიზმი თვითგამორკვევის უფლებას სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიმართავს, მისი ტერიტორიისა და სუვერენიტეტის ნაწილზე პრეტენზიით; Earthlings იმავე უფლებას საპირისპირო მხარეს მიმართავს - ადამიანთა ნებაყოფლობით გაერთიანებაზე საზღვრების მიღმა. Earthling არ ტოვებს დაბადებით მიღებულ თავის ხალხს და არაფერს ართმევს თავის სახელმწიფოს - ის ამატებს კიდევ ერთ, პლანეტარულ კუთვნილებას. სწორედ არატერიტორიულობა გამოჰყავს Earthlings-ს ტერიტორიული მთლიანობის დათქმის მიღმა: შეუძლებელია ხელი ჰყო იმას, რაზეც პრეტენზია არ გაქვს. სამართალი არც ახალი ხალხების წარმოშობის აკრძალვას შეიცავს - ყველა ამჟამად არსებული ხალხი ოდესღაც წარმოიშვა.

ხალხის თვითგამორკვევა ადამიანით იწყება. Earthlings-ის ხალხი იქმნება იმისთვის, რომ ადამიანი პლანეტარული მასშტაბის საკითხებში იყოს მონაწილე და არა სხვისი გადაწყვეტილებების ობიექტი. პირველად ჩვეულებრივ ადამიანს უჩნდება პირდაპირი ხმა იმ საქმეებში, რომლებიც სახელმწიფოთა საზღვრებს სცილდება და რომლებსაც ვერცერთი სახელმწიფო მარტო ვერ წყვეტს.

ადამიანს უფლება აქვს იყოს თავისი კუთვნილების ავტორი და არა მხოლოდ მისი მატარებელი. Earthlings-თან კუთვნილებას ის თავად ირჩევს და მისი მეშვეობით იღებს იმას, რაც ცალკეულ ადამიანს თითქმის არასდროს ჰქონია: საერთო საკითხების გადაწყვეტაში სხვების თანასწორად მონაწილეობის შესაძლებლობას, დაბადების ქვეყნისა და სოციალური მდგომარეობის მიღმა.

ფუნქციური სამართალსუბიექტობა

საერთაშორისო სამართალსუბიექტობა სავალდებულოდ არ არის ტერიტორიასთან დაკავშირებული. ის შეიძლება განისაზღვროს დანიშნულებითა და ფუნქციით. სუვერენული მალტის ორდენი 1798 წლიდან ტერიტორიას არ ფლობს, მაგრამ ინარჩუნებს დიპლომატიურ ურთიერთობებს დაახლოებით 112 სახელმწიფოსთან და გაეროში მონაწილეობს როგორც დამკვირვებელი. წმინდა საყდარი სამართალსუბიექტობას ინარჩუნებდა იმ წლებშიც, როცა არანაირ ტერიტორიას არ ფლობდა. ორივე შემთხვევაში საფუძვლად ის მიზანი ითვლება, რომლისთვისაც სუბიექტი არსებობს და არა მიწა, რომელსაც ის ფლობს.

Earthlings-ის ხალხი იმავე გზით მიდის. ის სახელმწიფოებრიობაზე პრეტენზიას არ აცხადებს და მას არ აგებს. ის ეყრდნობა თავის დანიშნულებას, აგრეთვე პრაქტიკას, ნდობასა და კეთილსინდისიერებას, რომლებიც დროთა განმავლობაში გროვდება.

ამოცანათა წრე

სამყარო ფაქტობრივად პლანეტარული გახდა, მაგრამ არა კოორდინაციის დონით. ეკონომიკამ, ტექნოლოგიებმა და რისკებმა დიდი ხანია შეწყვიტა მხოლოდ ეროვნული ყოფნა, გადაწყვეტილებები კი ისევ ცალკეული სახელმწიფოების საზღვრებში მიიღება. არსებობს საკითხები, რომლებსაც ვერცერთი სახელმწიფო ვერ წყვეტს მარტო და სწორედ მათით არის Earthlings-ის ხალხი დაკავებული:

• შეიარაღებული კონფლიქტების თავიდან აცილება და დაძაბულობის შემცირება;
• ეკოლოგიისა და ბიოსფეროს შენარჩუნება;
• მომავალი თაობების უფლებები;
• ტექნოლოგიების ეთიკური ჩარჩოები, ხელოვნური ინტელექტის ჩათვლით.

ამ საკითხებში Earthlings-ის ხალხი ადამიანისთვის მოიპოვებს მოსმენის უფლებას - ხმის უფლებას განხილვაში და არა ხელისუფლებას გადაწყვეტაში. საყრდენად ემსახურება კაცობრიობის საერთო მემკვიდრეობის აღიარებული იდეა, რომელიც უკვე მოქმედებს ზღვის ფსკერისა და კოსმოსისთვის: ის უშვებს კაცობრიობის როგორც მთლიანის ინტერესს, მაგრამ არავის ანიჭებს ხელისუფლებას ამ სფეროებზე.

ზღვრები

Earthlings-ის ხალხი სახელმწიფოებს ხელისუფლებისთვის არ ეჯიბრება და საჯარო ხელისუფლების ფუნქციებზე პრეტენზიას არ აცხადებს. ის სახელმწიფოებს არ ცვლის და მათ ინსტიტუტებს არ ანაცვლებს. ის საზღვრების მიღმა მოქმედებს როგორც კოორდინაციის დამატებითი შრე, აძლიერებს შეთანხმებას და არ ანაცვლებს იმას, რაც უკვე არსებობს. და ის ლაპარაკობს მხოლოდ იმათ სახელით, ვინც მას ნებაყოფლობით შეუერთდა და არა მთელი კაცობრიობის სახელით.

Earthlings-ის ხალხი აგრძელებს გზას, რომელიც ადამიანის უფლებათა 1948 წლის საყოველთაო დეკლარაციამ გახსნა. ეს დოკუმენტი მიმართული იყო სამყაროსადმი, რომელმაც ომის კატასტროფა გადაიტანა. დღეს კაცობრიობა აწყდება გამოწვევებს, რომელთა სრულად წინასწარ განჭვრეტა მის ავტორებს არ შეეძლოთ: ციფრულ რევოლუციას, ღრმა პლანეტარულ ურთიერთდამოკიდებულებას, ტექნოლოგიურ სისტემებს, რომლებიც თავად ადამიანის არსებობაზე ახდენს გავლენას.

Earthlings ადამიანის უფლებების მიღწევებს არ აუქმებს და არ გვთავაზობს მათ სხვა სისტემით ჩანაცვლებას. პირიქით, ის ცდილობს განავითაროს ეს ნორმატიული ჰორიზონტი გლობალურ ეპოქასთან მიმართებით, სადაც პიროვნების ბედი სულ უფრო მჭიდროდ არის დაკავშირებული ციფრულ ინფრასტრუქტურებთან, ტრანსნაციონალურ რისკებთან და გადაწყვეტილებებთან, რომლებიც ერთი სახელმწიფოს ფარგლებს სცილდება.

Earthlings-ის ღირსებისა და მონაწილეობის ახალი განზომილებები

Earthlings-ის ხალხი გაერთიანებულია იმ ღირებულებების გარშემო, რომლებიც უნივერსალური და განუყოფელია:

Earthlings-ის ხალხის მართვა ხორციელდება დეცენტრალიზებული ავტონომიური ორგანიზაციის (DAO, ინგლ. Decentralized Autonomous Organization) მეშვეობით - ეს არის კოლექტიური გადაწყვეტილების მიღების ციფრული ინფრასტრუქტურა.

მმართველობის პრინციპები

ხმის თანასწორობა - ყოველ ვერიფიცირებულ earthling-ს აქვს ერთი ხმა; მისი წონა არ არის დამოკიდებული კაპიტალზე, რეპუტაციაზე ან დამსახურებაზე.

პროცესების საჯაროობა - წინადადებები, განხილვები და კენჭისყრის შედეგები ხელმისაწვდომია ყველა მონაწილის შესამოწმებლად.

ინიციატივის უფლება - ნებისმიერ earthling-ს აქვს უფლება შეიტანოს წინადადებები, დასვას საკითხები და მიიღოს მონაწილეობა გადაწყვეტილებების შემუშავებაში.

დელეგირება - სპეციალიზებულ საკითხებში შესაძლებელია ხმის გამოთხოვადი დელეგირება მათთვის, ვისაც აქვს საჭირო კომპეტენცია.

ხელში ჩაგდებისგან დაცვა - მმართველობის არქიტექტურა უნდა ამცირებდეს ვიწრო ჯგუფების ხელში კონტროლის კონცენტრაციის ალბათობას და უზრუნველყოფდეს გავლენის მცდელობების გამჭვირვალობას.

ევოლუცია - პროცედურები და წესები შეიძლება შეიცვალოს ზეკვალიფიციური უმრავლესობის გადაწყვეტილებით დეკლარაციის ფუნდამენტური ბირთვის შენარჩუნებით.

DAO-ს მეშვეობით Earthlings იღებს გადაწყვეტილებებს ინფრასტრუქტურის განვითარების, რესურსების განაწილების, პარტნიორობებისა და წარმომადგენლობის ფორმების შესახებ. დავების გადაწყვეტისა და მონაწილეთა უფლებების დაცვის მექანიზმები ჩაშენებულია მმართველობის სისტემაში.

Earthlings-ისთვის ტექნოლოგია მხოლოდ ინსტრუმენტია. ჩვენ ვაერთიანებთ ჩვეულებრივ (Web2) და დეცენტრალიზებულ (Web3) ინფრასტრუქტურას, თითოეულ საშუალებას კონკრეტული ამოცანისთვის ვირჩევთ. Web3 გამოიყენება იქ, სადაც ის კონსტიტუციურად აუცილებელია: მონაწილის შემოწმებადი ერთადერთობისთვის, დამფუძნებელი კორპუსის ჩანაცვლებისგან დასაცავად, ფულადი დანახარჯების გარეშე კენჭისყრისთვის. რეგისტრაცია, მონაწილეთა რეესტრი, მიმოწერა და ვებინტერფეისი ჩვეულებრივი საშუალებებით მუშაობს.

ერთად ეს ერთი სისტემის ოთხი შრეა: იდენტობა (SBT), მმართველობა (DAO), სტიმულები (EC) და კოორდინაცია (პლატფორმა). ყოველი ხმა მიბმულია ბიომეტრიულად დადასტურებულ earthling-ზე, ეკონომიკური წონა და პოლიტიკური ხმა კი გამიჯნულია.

ამ სისტემებიდან ვერცერთი ვერ მართავს ფარულად ადამიანის ქცევას, ვერ ამაგრებს კასტურ განსხვავებებს და ვერ აქცევს მონაწილეობას დაქვემდებარების ფორმად.

წინამდებარე დეკლარაცია Earthlings-ის ხალხის ფუძემდებლური დოკუმენტია. ის აფიქსირებს Earthlings-ის ღირებულებებს, მათი არსებობის საფუძვლებსა და განვითარების მიმართულებას. მისი ფუნდამენტური ბირთვი გადასინჯვას არ ექვემდებარება, ხოლო განმარტება, გამოყენების პროცედურები და წარმოებული ნორმები შეიძლება დაზუსტდეს და განვითარდეს საბაზისო პრინციპების დარღვევის გარეშე.

უცვლელი ბირთვი

ადამიანის ღირსება, პიროვნების თავისუფლება, სიცოცხლის უფლება, პლანეტარული სოლიდარობა, ზრუნვა პლანეტაზე და ხელისუფლების კონცენტრაციაზე უარი ქმნის დეკლარაციის უცვლელ ბირთვს. ეს პრინციპები ვერ გაუქმდება ვერანაირი კენჭისყრით, დროებითი ინტერესებით ან წარმოებული დოკუმენტებით.

ამ ბირთვის აღმოფხვრის ან ჩანაცვლების მცდელობა ნიშნავდა ახალი წარმონაქმნის შექმნას, რომელიც Earthlings-ის ხალხი არ არის.

ასეთი მოწყობა კონსტიტუციური სამართლის სტანდარტული კონსტრუქციაა და არა Earthlings-ის თავისებურება: უცვლელი ბირთვები (იურისტები მათ "მარადიულობის კლაუზულებს" უწოდებენ) იცავს გერმანიის ძირითად კანონს, საფრანგეთისა და იტალიის კონსტიტუციებს; მათი დანიშნულება ყველგან ერთია - ხელი შეუშალონ წესრიგის გაუქმებას მისივე დემოკრატიული საშუალებებით. ხალხის უფლება გადასინჯვაზე ამასთან ჩამორთმეული არ არის, არამედ გადატანილია უკანასკნელი ინსტანციის მექანიზმში: Earthlings-ის კოდი ღიაა, და ხელახალი დაფუძნება ინფრასტრუქტურის აღწარმოებით აღიარებულია ლეგიტიმურ გაგრძელებად (იხ. გარდამავალი პერიოდის საგზაო რუკა).

დამცავი მექანიზმები

Earthlings-ის ხალხის სტრუქტურა გამორიცხავს მის გადაქცევას კომერციულ კორპორაციად, სახელმწიფო ორგანოდ, პოლიტიკურ პარტიად, რელიგიურ ორგანიზაციად ან გასამხედროებულ წარმონაქმნად.

დეკლარაციის საბაზისო პრინციპები მაგრდება Earthlings-ის წესდებაში და ემსახურება ეტალონს, რომელსაც უნდა შეესაბამებოდეს Earthlings-ის ხალხის მმართველობის, განვითარებისა და წარმომადგენლობის მთელი არქიტექტურა.

ადაპტაციის მექანიზმები

მმართველობის პროცედურები, განხორციელების პრაქტიკები და წარმოებული ნორმები შეიძლება განვითარდეს ზეკვალიფიციური უმრავლესობის გადაწყვეტილებით იმ პირობით, რომ ასეთი ცვლილებები არ ეწინააღმდეგება დეკლარაციას და არ ეხება მის ფუნდამენტურ ბირთვს.

ეს მაღალი ზღვარი იცავს Earthlings-ს იმპულსური ცვლილებებისგან, კონიუნქტურული დრეიფისა და ხელში ჩაგდებისგან, ამავე დროს ინარჩუნებს განვითარებისა და ადაპტაციის უნარს მომავალი გამოწვევების წინაშე.