ხალხი დედამიწელების სამი საყრდენი სამართლებრივი საფუძველი
დაქვემდებარების სისტემებისგან თავისუფლება
ადამიანის უფლება შექმნას გაერთიანებისა და ინფრასტრუქტურის ისეთი ფორმები, რომლებშიც ტექნოლოგიები, ეკონომიკა და მართვა ემსახურება პიროვნებას და არ გარდაქმნის მას კონტროლის ობიექტად.
სიცოცხლის შენარჩუნების უფლება
ადამიანის სიცოცხლის, ბუნებრივი გარემოსა და მომავალი თაობების არსებობის პირობების უმაღლეს ღირებულებად აღიარება, რომელიც მოითხოვს სამართლებრივ დაცვას.
ტრანსნაციონალური თვითგამორკვევა
თვითგამორკვევის უფლების თანამედროვე რეალიზაციის ფორმა იქ, სადაც თემი წარმოიქმნება ადამიანების ნებით და არ ამოიწურება ტერიტორიით, ეთნოსით ან სახელმწიფოთი.
ხალხი დედამიწელების ფორმირება შემოთავაზებულია განხილული იქნას, როგორც გლობალიზებული სამყაროს პირობებში კოლექტიური თვითგამორკვევის ფუნდამენტური უფლების რეალიზაცია. ეს ინიციატივა არ უარყოფს ხალხის ისტორიულ ფორმებს, არამედ აყენებს მათი შემდგომი ევოლუციის შესაძლებლობის საკითხს.
სამართლებრივი კვალიფიკაცია
ხალხი დედამიწელები გაგებულია, როგორც ნებაყოფლობითი ტრანსნაციონალური თემი, რომელიც დაფუძნებულია პლანეტარული პასუხისმგებლობის, ადამიანის უფლებების, თაობათაშორისი სამართლიანობისა და ტექნოლოგიური ეთიკის საერთო პრინციპებით გაერთიანებული ინდივიდების თავისუფალ თვითგამორკვევაზე.
სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების საერთაშორისო პაქტის (ICCPR) 1-ლი მუხლი ადგენს, რომ ყველა ხალხს აქვს თვითგამორკვევის უფლება. წინამდებარე დოკუმენტი არ ამტკიცებს, რომ არსებული საერთაშორისო სამართალი უკვე პირდაპირ აღწერს ხალხის სწორედ ასეთ ფორმას; ის აჩვენებს, რომ მისი განხილვა არ ეწინააღმდეგება სამართლის საბაზო ლოგიკას და შესაძლებელია არგუმენტირებული იქნას მის ფარგლებში.
ხალხი დედამიწელების პრინციპული განსხვავება ნებისმიერი ასოციაციის, NGO-ს ან საზოგადოებრივი მოძრაობისგან მდგომარეობს შემდეგში: დედამიწელები ქმნიან არა თემატურ გაერთიანებას, არამედ კუთვნილების ფორმას — ვერიფიცირებული იდენტობით, დემოკრატიული თვითმმართველობით, მუდმივი რეესტრით და კოლექტიური ნების გამოხატვის მექანიზმით. ზუსტად ეს ერთობლიობა — რეესტრი, თვითმმართველობა, ვერიფიკაცია — განასხვავებს ხალხს საერთო ინტერესების ადამიანთა ჯგუფისგან.
თვითგამორკვევის უფლება ისტორიულად გამოიყენებოდა უკვე არსებული ხალხების მიმართ. თუმცა საერთაშორისო სამართალში არსად არ არის ახალი ხალხების ფორმირების აკრძალვა — ყველა დღეს არსებული ხალხი ოდესღაც წარმოიშვა. დედამიწელებს არ სჭირდებათ ტერიტორია და არ ემუქრებიან სახელმწიფოების სუვერენიტეტს; ისინი გვთავაზობენ კუთვნილების დამატებით დონეს, თავსებადს ნებისმიერ მოქალაქეობასთან.
მნიშვნელოვანი დაზუსტება წარმომადგენლობის შესახებ
ხალხი დედამიწელები არ აცხადებს პრეტენზიას მთელი კაცობრიობის წარმომადგენლობაზე. ცნებებს „კაცობრიობა" და „ცივილიზაცია" აქვთ ფართო ფილოსოფიური მნიშვნელობა, მაგრამ არ გააჩნიათ კოლექტიური ნების გამოხატვის გაფორმებული მექანიზმი.
ამ ეტაპზე საუბარია მხოლოდ იმ ადამიანებზე, რომლებიც:
- თავისუფლად შეუერთდნენ დედამიწელთა დეკლარაციას;
- გაიარეს პიროვნების უნიკალურობის გათვალისწინებული პროცედურული ვერიფიკაცია;
- შეგნებულად მიიღეს თემის წევრის დამატებითი იდენტობა.
შესაბამისად, ინიციატივის ამოცანა არის არა კაცობრიობის ხმის უზურპაცია, არამედ სამართლებრივი მექანიზმისა და პრეცედენტის შექმნა, რომელიც შეძლებს ცხადყოს, თუ როგორ შეიძლება ინსტიტუციურად გამოიხატოს პლანეტარული მასშტაბის საკითხებზე ადამიანების ტრანსნაციონალური ნება.
სისტემური ხარვეზის გამოვლენა
თანამედროვე საერთაშორისო სისტემა ძირითადად ორგანიზებულია ვერტიკალურად:
- ინდივიდი იღებს პოლიტიკურ წარმომადგენლობას უპირველესად სახელმწიფოს მეშვეობით;
- სახელმწიფოები წარმოდგენილი არიან საერთაშორისო ორგანიზაციებში;
- საერთაშორისო ორგანიზაციები მოქმედებენ ძირითადად წევრი სახელმწიფოების ნების მეშვეობით.
ამასთან არ არსებობს მდგრადი ჰორიზონტალური დონე — იურიდიულად გაფორმებული კავშირი სხვადასხვა ქვეყნის ადამიანებს შორის, როგორც ერთიან ნებაყოფლობით თემს შორის, რომელსაც შეუძლია:
- გამოხატოს საერთო ნება პლანეტარულ საკითხებზე;
- მიიღოს კოლექტიური გადაწყვეტილებები ნაციონალური წარმომადგენლობის ფარგლებს გარეთ;
- იღებდეს საკუთარ ინსტიტუციურ ანგარიშვალდებულებას ასეთ გადაწყვეტილებებზე.
სამართლებრივი ხარვეზი მდგომარეობს იმაში, რომ ადამიანის ფაქტიურ კუთვნილებას ერთ პლანეტასთან და საერთო რისკებზე დამოკიდებულებას არ მოყვება თანაბარი იურიდიული მექანიზმი კოლექტიური ნების ტრანსნაციონალურ დონეზე გამოხატვისთვის.
საუბარი არ არის იმაზე, რომ კაცობრიობა საერთოდ მოკლებულია წარმომადგენლობას — გაეროს წევრი სახელმწიფოები ფორმალურად გამოდიან თავიანთი მოქალაქეების სახელით. სტრუქტურული ხარვეზი სხვაში მდგომარეობს: ადამიანებს არ გააჩნიათ პლანეტარულ საკითხებში უშუალო კოლექტიური მონაწილეობის მექანიზმი სახელმწიფოებრივი შუამდგომლობის გარეშე. 500 მილიონი ადამიანი საერთოდ არ არის წარმოდგენილი არცერთი სახელმწიფოს მიერ.